وقتی وارد زبان اچمی میشوی آنقدر در آن غرق میشوی که شاید هیچ زبانی را نتوانی جایگزین آن کنی هم از نظر واژه ای و هم از نظری غنا و خلوص زبان آن، در زبان اچمی ضرب المثلهای شیرینی داریم که شاید یافتن همانند و ترجمه اش در زبان فارسی کمی مشکل باشد، گذری داشته باشیم بر ضرب المثلهایی به لهجه سدهی در گویش خنجی...
- خَرُت دراز شامبُن! !kharo deraz shamabon
- اَما تِه پَی لـَک شوده؟ ?ama tepae lak shoode
معمولا موقعی که کسی سرکار گذاشته میشود این ضرب المثل را بکار میبرد
- دَل پَل نِزَتِی dal pal nezatei
برای جایی که خلوت باشد بکار میرود- برهوت
- کلـَّـت تـَل بِکو که سِر هُمساده تراشده اِت kallat tal beko ke ser homsada terashedehet
معمولا در زمان گذشته دلاک یا سلمونی دوره گرد بوده و به روستاها سر میزدند و به همسایه که میرسید میگفتند سرت را خیس کن که سلمونی خانه همسایه است و کاربردش زمانیست که به کسی میگویند تو هم آماده با که به تو هم میرسد.
- چُن خَر اِه گالـَه اِم chom khar e gaalaa em
همانند الاغی که به سنگ آسیاب بسته اند دور سرمان میچرخیم معمولا موقعی در حالت سرگردانی این ضرب المثل بکار میرود.
- شتر سواری اِه دوکـُو دوکـُو یبه shotor savavi e dokou dokou yabe
شتر سواری دولا دولا نمیشود.
- اندو خری دگـَه سَکـَت یبه endo khari dega sakat yabe
معمولا موقع خوش شانسی بکار میبرند –شانس طلایی
- هُو آلـِی فِ پُر اچِه hou aa lei fe por ache
معمولا وقتی شانس شخصی دارا داراتر میشود این اصطلاح را بکار میبرند (فِ :نوعی کوزه)
- یَک دست صدا اوشنی yak dast soda oshni
یک دست صدا ندارد
- خُد ساه او دِل تو یَبه اچه چا khod saah o dele to yabe eche cha
معمولا برای کسی که نمیشود به وعده هایش اطمینان کرد بکار میبرند
- خَرُت اَچـِه؟ ?kharot ache
صحبتت میچربد؟ یا فلانجا پارتی داری؟
خر نخریده و آغل آماده
- خَر ِ نِخِلِـدَه، آخـُل آبَستـَه khare nekheleda ,akhole abasta
خر نخریده و آغل آماده
